Meğer, gerçek öyle değilmiş!

BİLİM, 10 Temmuz 2020 03:59

1. Dünya Savaşı'nın değişik cephelerinde çekilen tarihi fotoğrafların yıllar sonra anlaşılan gerçeklikleri ''Aslında gerçek öyle değilmiş'' dedirten türden.

Meğer, gerçek öyle değilmiş!

Çanakkale Kara Savaşları sırasında çekilen, yurtiçi ve yurtdışındaki onlarca yayında kullanılan, tüfeğine dayanan İngiliz askerinin, mezarı başında arkadaşını anmasını temsil eden siluet fotoğrafın anlamı yıllar sonra değişti.

''Twenty Years After, The Battlefields of 1914-18 : Then and now'' (20 yıl sonra, 1914-18 cepheleri, o zaman ve şimdi) adlı mecranın bir okuyucusunun dikkati, tarihi fotoğrafın temasının değişmesine neden oldu.

Söz konusu yayın bu ''düzeltmeyi'' okurlarına şöyle aktardı: ''Burada görülen resim, çoğu kez çoğaltılarak günlük basın ve her yerde gösterildi. Bir okurun yardımı ile bu resmin hakiki olmadığını teyit ettik. Gelibolu'da çekilen bir resim, ama asker poz veriyor ve 'haç' aslında çamaşır ipini tutmak için dikilmiş tahta sopa. Fotoğraf, İngiliz İmparatorluğu Savaş Müzesi'nden kaldırıldı.''

İngiliz yazar Stephen Chambers, HİBYA muhabirine yaptığı açıklamada, ''Twenty Years After'' adlı kitabı bildiğini ve fotoğrafın ''sahte''liğinin de farkında olduğunu söyledi.

Fotoğrafı çeken Ernest Brookes'un böyle fotoğrafları ''yeniden canlandırmasıyla'' ün salan bir isim olduğunu belirten Chambers, ''Gelibolu'da onun çektiği başka 'sahte' fotoğraflar da var. Kendisi Gelibolu'ya indi, fakat zamanının büyük bir kısmını Limni ve Gökçeada'da geçirdi, savaştan uzakta. Bu yüzden böyle resimleri 'tekrardan yaratma' imkanı oldu. Çok çarpıcı bir fotoğraf olmasına rağmen resim Brooks tarafından canlandırıldı.'' dedi.

Chambers, yine, iki Avustralyalı askerin arasında, üzeri ağaçlarla kamufle edilmiş esir bir Türk askerinin görüldüğü tarihi fotoğrafta, Türk askerinin ''keskin nişancı'' olarak belirtildiğini ifade ederek, ''Aslında bu fotoğraf Gökçeada'da çekildi. Fotoğrafta ortada duran bir Türk mahkum, ama keskin nişancı gibi giydirilmiş. İki muhafız ise Avustralya saha fırıncıları birliğinden askerler. Büyük ihtimalle savaş esnasında ekmek Türkler'den daha tehlikeliydi.'' diye konuştu.

Stephen Chambers, Avustralyalı tarihçi Charles Bean'in, Brooks hakkında ''Küçük bir arkadaşımız, ama iyi bir fotoğrafçı, fakat sahtecilik yapmaması için dikkatli olunmalı.'' ifadesini kullandığını sözlerine ekledi.

ARAŞTIRMACI GRUNDY

İngiltere'de yaşayan araştırmacı Jim Grundy ise söz konusu fotoğrafın ilk olarak 2 Ekim 1915'de İngiliz yayını ''The Graphic''te yayımlandığını söyledi.

Grundy, eğer kendisinin bu konuda bir şey yazacak olması halinde, böylesine ikonik bir fotoğrafın sahtelendiğinin teyit edildiği hakkında görüşlerini aktarabileceğini, bir askerin, yakın bir arkadaşını anması değil, ama bir adamın çamaşır ipliğine bakmasının resimlendiğini söyleyeceğini dile getirdi.

TANIDIĞIM EN ESKİ MANZARAYA SON BİR KEZ BAKTIM

O dönemde çok az kişinin Gelibolu'dan geri çekilmeyi ve mağlubiyeti dile getirdiğini aktaran Grundy, ''Hızlı ve kolay zaferin hayalleri, çoktan suya düşmüştü. O kadar fazla askerin amaçsız bir şekilde öldüğünü itiraf etmek ve kabul etmek zordu. İngilizler, Seddülbahir bölgesinde (Cape Helles) birkaç mil yol gidebilmelerine, o kadar kanlı çatışmalara rağmen Kirte köyünü (Alçıtepe) bile ele geçiremedi.'' dedi.

Grundy, Amerikalı gazeteci Granville Forestcue'nun ''Avustralyalıların elinde bir plajdan fazla bir şey yok.'' değerlendirmesini yaptığına işaret ederek, şöyle konuştu:

HAYAL KIRIKLIĞI

Yarımadayı terk etme kararı alındıktan sonra ve tahliyeler başladığı zaman bir sürü asker, kaybettikleri arkadaşları ve silah arkadaşlarını düşünmeye başladı. Bazı birimler, gemilere binmeden hemen önce askerlerin mezarlarını ziyaret etme planları yaptı. 

Bazı askerler de kendi kendilerine düşen askerlere saygılarını sundu. Avustralya 6. Hafif Atlı Tugayı'ndan Teğmen Bertie Lowing, 'Tanıdığım eski manzaraya son bir kez baktım ve burayı bırakmaktan üzüntü gibi bir şey hissetmekten, kendimi alamadım, özellikle arkadaşlarımızın ve yoldaşlarımızın mezarlarının üzerindeki küçük haçların sayısına baktıktan sonra. Onlar her şeylerini verdiler ve sonuçta hiçbir şey elde edilemedi.' şeklinde görüşünü paylaşmış.''

ACABA BİZİ DUYUYORLAR MI?

Jim Grundy, Gelibolu Yarımadası'nı son terk edenlerden Yeni Zellanda Canterbury atlı tüfekçilerinden Binbaşı Charles Powles'in anılarında o günleri şöyle kaydettiğini aktardı:

''Sessiz derelerin, sessiz ölülerin üzerinden geçtiler, onları seven yoldaşlarının, onları son günlerinde hatırlamak için diktiği haçların altında gömülü o ölüler...Herkesin aklında 'Acaba bizi duyuyorlar mı?' gibi düşünceler vardı ve herkesin içine bir pişmanlık oturdu. Arkadaşlarını bırakmanın ve yarıda kalmış bir görevin getirdiği pişmanlık.''

Geri çekildikten sonra bile askerlerin, galip olan Türklerin, mezarlıkları yağmalayacağı ve tahrip edeceği kaygısına kapıldığına işaret eden Grundy, şöyle devam etti:

''22. piyade taburundan Avusturalyalı Yarbay Richard Armstrong Crouch, ölen askerlerin ailelerine güven vermek ve korkacak bir şey olmadığını belirtmek için şu sözleri yazdı, 'Hayatını kaybetmiş cesur askerlerimizin yakınları arasında büyük bir gerginlik olduğunu görüyorum, askerlerimizin mezarlarının tahrip edileceği hakkında büyük bir korku var. Bence böyle bir korku olmamalı. Türkler şu ana kadar ne kadar onurlu düşmanlar olduklarını defalarca gösterdiler. Almanlar olsa çok daha azını beklerdim, fakat bu Türklerin Müslüman olması ile birlikte benim de onların müşerref ölülerimizin yattıkları yeri gösteren haçlarımıza bir saygısızlık göstermeyecekleri hakkında hiçbir şüphem yok.' 

İtilaf Devletleri, yarımadaya döndükten sonra mezarlıkları sahiden el sürülmemiş halde buldu. Bazı haçlar çıra olarak alınmıştı, ama geride kalanların mezarlarında yaygın bir tahribat söz konusu değildi. Mezarlıklara tabi ki bugüne kadar bakılmaya devam ediyor. Ama yarımadada çok daha önemli bir şey toprağa verilmişti. 

Gelibolu'yu çatışmalardan 50 sene sonra ziyarete gelen İngiliz Guy Penreath'a göre

"Gelibolu seferleri askeri bağlamda İngiltere için korkunç bir başarısızlıktı, ama başka bir anlamda, karşı karşıya gelen ordunun ruhani bir zaferini işaret ettiğini düşünüyorum. İki ordu da birbirinin azmi ve mücadeleci ruhuna saygı duyar hale geldi. Bayıltıcı sıcaklar, bulut misali sinek sürüleri, dizanteri, su kıtlığı, yok denecek kadar az cephane ve tükenmişlik iki tarafın da sırtlandığı yüklerdendi. Burayı kutsallaştıran askeri bir zafer değildir, burayı kutsallaştıran bu insanların dayanıklılığı ve ülkeleri için kendilerinden verdikleri fedakarlıklardır. Gelibolu'da katıldığım bir anma töreninde Türk bir yüzbaşı İngiliz papazın elini sıktı ve şu sözleri ekledi, 'Bizim ve sizin askerlerin Gelibolu'da öldürdüğü tek şey aramızdaki düşmanlıktı.''

MEHMET BAYER - HİBYA

BİLİM, 10 Temmuz 2020 03:59

Yorumlar (0)

Kalan karakter : 450
Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!
Bakan Kurum: 5 bin 738 metreküp müsilajı Marmara'dan temizledik

Bakan Kurum: 5 bin 738 metreküp müsilajı Marmara'dan temizledik

Sarıyer'de kafe bahçesindeki 2 ağaç devrildi

Sarıyer'de kafe bahçesindeki 2 ağaç devrildi

Cem Yılmaz, Şener Şen ve Ezgi Mola'dan aşı çağrısı

Cem Yılmaz, Şener Şen ve Ezgi Mola'dan aşı çağrısı

İçişleri Bakanlığı'ndan YKS için muafiyet genelgesi

İçişleri Bakanlığı'ndan YKS için muafiyet genelgesi

Koca Türkiye'de kaç kişinin Delta varyantına yakalandığını açıkladı

Koca Türkiye'de kaç kişinin Delta varyantına yakalandığını açıkladı

Meral Akşener: Afganistan'ı kim bu hale getirdiyse bırakın o toplasın

Meral Akşener: Afganistan'ı kim bu hale getirdiyse bırakın o toplasın

Sağlık çalışanlarının istifa yasağı kalkıyor

Sağlık çalışanlarının istifa yasağı kalkıyor

TURYİD Başkanı Demirer: Müzik kısıtlaması kalkacak

TURYİD Başkanı Demirer: Müzik kısıtlaması kalkacak

Müsilaj için 21 kişilik Bilim Kurulu oluşturuldu

Müsilaj için 21 kişilik Bilim Kurulu oluşturuldu

İBB ile Fransız Kalkınma Bankası arasında kredi anlaşması

İBB ile Fransız Kalkınma Bankası arasında kredi anlaşması

Ankara'da sağanak dereyi taşırdı: 6 hayvan öldü

Ankara'da sağanak dereyi taşırdı: 6 hayvan öldü

Duygu Delen davası: Tahliye edilen sanık tekrar gözaltında

Duygu Delen davası: Tahliye edilen sanık tekrar gözaltında

Ruslar, hava trafiğini yüzde 45 artırdı

Ruslar, hava trafiğini yüzde 45 artırdı

Uğur Şahin: BioNTech aşısı Delta varyantına karşı etkili

Uğur Şahin: BioNTech aşısı Delta varyantına karşı etkili

Devlet dairesinde camiye ay yıldız, cemevine haç!

Devlet dairesinde camiye ay yıldız, cemevine haç!

Bilim Kurulu bugün toplanıyor

Bilim Kurulu bugün toplanıyor

Mersin Limanı'nda 463 kilogram kokain ele geçirildi

Mersin Limanı'nda 463 kilogram kokain ele geçirildi

4. Yargı Paketi TBMM Adalet Komisyonu'nda

4. Yargı Paketi TBMM Adalet Komisyonu'nda

Doğanlar Apartmanı'na ilişkin iddianame kabul edildi

Doğanlar Apartmanı'na ilişkin iddianame kabul edildi

Konya'da yangın faciası: 3 çocuk hayatını kaybetti

Konya'da yangın faciası: 3 çocuk hayatını kaybetti

İstanbul merkezli 3 ilde IŞİD operasyonu: 32 gözaltı

İstanbul merkezli 3 ilde IŞİD operasyonu: 32 gözaltı

Bakan Koca, illere göre haftalık vaka sayısını açıkladı

Bakan Koca, illere göre haftalık vaka sayısını açıkladı

Türkiye'de son 24 saatte 57 kişi daha koronavirüsten hayatını kaybetti

Türkiye'de son 24 saatte 57 kişi daha koronavirüsten hayatını kaybetti

Muğla ve Aydın'da 12 günde 48 orman yangını çıktı

Muğla ve Aydın'da 12 günde 48 orman yangını çıktı

İran'ın Türkiye sınırında 4,2 büyüklüğünde deprem

İran'ın Türkiye sınırında 4,2 büyüklüğünde deprem

İstanbul ve birçok il için kritik yağış uyarısı

İstanbul ve birçok il için kritik yağış uyarısı

Yerli aşının ismi belli oldu: TURKOVAC

Yerli aşının ismi belli oldu: TURKOVAC

Seyyar aşılama istasyonu kuruldu

Seyyar aşılama istasyonu kuruldu

Rıdvan Dilmen: Sergen Yalçın, Beşiktaş'tan ayrılıyor

Rıdvan Dilmen: Sergen Yalçın, Beşiktaş'tan ayrılıyor

2 Binin Üzerinde Çocuğa Hastane Ortamında Sünnet

2 Binin Üzerinde Çocuğa Hastane Ortamında Sünnet

Kılıçdaroğlu: Belediye başkanlarımıza söyledim, provokasyonlara hazır olun

Kılıçdaroğlu: Belediye başkanlarımıza söyledim, provokasyonlara hazır olun

Tekirdağ'da müsilaj sonrası denetimler: 5 fabrika kapatıldı

Tekirdağ'da müsilaj sonrası denetimler: 5 fabrika kapatıldı

Bilim Kurulu Üyesi Yavuz'dan uyarı: Temmuz ve Ağustos ayında çok temkinli olmalıyız

Bilim Kurulu Üyesi Yavuz'dan uyarı: Temmuz ve Ağustos ayında çok temkinli olmalıyız

CHP'li belediye başkanına saldırı: 2 kişi gözaltına alındı

CHP'li belediye başkanına saldırı: 2 kişi gözaltına alındı

Sitelerdeki yüzme havuzlarında HES kodu dönemi

Sitelerdeki yüzme havuzlarında HES kodu dönemi

Bahçeli'den HDP'ye saldırı açıklaması

Bahçeli'den HDP'ye saldırı açıklaması

Galatasaray'ın yeni başkanı Burak Elmas mazbatasını aldı

Galatasaray'ın yeni başkanı Burak Elmas mazbatasını aldı

Randevular yarın başlıyor: Aşıda yaş sınırı 25'e indi

Randevular yarın başlıyor: Aşıda yaş sınırı 25'e indi

Spor salonu ücretine salgın iadesi

Spor salonu ücretine salgın iadesi

Tüketici güven endeksi Haziran'da arttı

Tüketici güven endeksi Haziran'da arttı