Meğer, gerçek öyle değilmiş!

BİLİM, 10 Temmuz 2020 11:01

1. Dünya Savaşı'nın değişik cephelerinde çekilen tarihi fotoğrafların yıllar sonra anlaşılan gerçeklikleri ''Aslında gerçek öyle değilmiş'' dedirten türden.

Meğer, gerçek öyle değilmiş!

Çanakkale Kara Savaşları sırasında çekilen, yurtiçi ve yurtdışındaki onlarca yayında kullanılan, tüfeğine dayanan İngiliz askerinin, mezarı başında arkadaşını anmasını temsil eden siluet fotoğrafın anlamı yıllar sonra değişti.

''Twenty Years After, The Battlefields of 1914-18 : Then and now'' (20 yıl sonra, 1914-18 cepheleri, o zaman ve şimdi) adlı mecranın bir okuyucusunun dikkati, tarihi fotoğrafın temasının değişmesine neden oldu.

Söz konusu yayın bu ''düzeltmeyi'' okurlarına şöyle aktardı: ''Burada görülen resim, çoğu kez çoğaltılarak günlük basın ve her yerde gösterildi. Bir okurun yardımı ile bu resmin hakiki olmadığını teyit ettik. Gelibolu'da çekilen bir resim, ama asker poz veriyor ve 'haç' aslında çamaşır ipini tutmak için dikilmiş tahta sopa. Fotoğraf, İngiliz İmparatorluğu Savaş Müzesi'nden kaldırıldı.''

İngiliz yazar Stephen Chambers, HİBYA muhabirine yaptığı açıklamada, ''Twenty Years After'' adlı kitabı bildiğini ve fotoğrafın ''sahte''liğinin de farkında olduğunu söyledi.

Fotoğrafı çeken Ernest Brookes'un böyle fotoğrafları ''yeniden canlandırmasıyla'' ün salan bir isim olduğunu belirten Chambers, ''Gelibolu'da onun çektiği başka 'sahte' fotoğraflar da var. Kendisi Gelibolu'ya indi, fakat zamanının büyük bir kısmını Limni ve Gökçeada'da geçirdi, savaştan uzakta. Bu yüzden böyle resimleri 'tekrardan yaratma' imkanı oldu. Çok çarpıcı bir fotoğraf olmasına rağmen resim Brooks tarafından canlandırıldı.'' dedi.

Chambers, yine, iki Avustralyalı askerin arasında, üzeri ağaçlarla kamufle edilmiş esir bir Türk askerinin görüldüğü tarihi fotoğrafta, Türk askerinin ''keskin nişancı'' olarak belirtildiğini ifade ederek, ''Aslında bu fotoğraf Gökçeada'da çekildi. Fotoğrafta ortada duran bir Türk mahkum, ama keskin nişancı gibi giydirilmiş. İki muhafız ise Avustralya saha fırıncıları birliğinden askerler. Büyük ihtimalle savaş esnasında ekmek Türkler'den daha tehlikeliydi.'' diye konuştu.

Stephen Chambers, Avustralyalı tarihçi Charles Bean'in, Brooks hakkında ''Küçük bir arkadaşımız, ama iyi bir fotoğrafçı, fakat sahtecilik yapmaması için dikkatli olunmalı.'' ifadesini kullandığını sözlerine ekledi.

ARAŞTIRMACI GRUNDY

İngiltere'de yaşayan araştırmacı Jim Grundy ise söz konusu fotoğrafın ilk olarak 2 Ekim 1915'de İngiliz yayını ''The Graphic''te yayımlandığını söyledi.

Grundy, eğer kendisinin bu konuda bir şey yazacak olması halinde, böylesine ikonik bir fotoğrafın sahtelendiğinin teyit edildiği hakkında görüşlerini aktarabileceğini, bir askerin, yakın bir arkadaşını anması değil, ama bir adamın çamaşır ipliğine bakmasının resimlendiğini söyleyeceğini dile getirdi.

TANIDIĞIM EN ESKİ MANZARAYA SON BİR KEZ BAKTIM

O dönemde çok az kişinin Gelibolu'dan geri çekilmeyi ve mağlubiyeti dile getirdiğini aktaran Grundy, ''Hızlı ve kolay zaferin hayalleri, çoktan suya düşmüştü. O kadar fazla askerin amaçsız bir şekilde öldüğünü itiraf etmek ve kabul etmek zordu. İngilizler, Seddülbahir bölgesinde (Cape Helles) birkaç mil yol gidebilmelerine, o kadar kanlı çatışmalara rağmen Kirte köyünü (Alçıtepe) bile ele geçiremedi.'' dedi.

Grundy, Amerikalı gazeteci Granville Forestcue'nun ''Avustralyalıların elinde bir plajdan fazla bir şey yok.'' değerlendirmesini yaptığına işaret ederek, şöyle konuştu:

HAYAL KIRIKLIĞI

Yarımadayı terk etme kararı alındıktan sonra ve tahliyeler başladığı zaman bir sürü asker, kaybettikleri arkadaşları ve silah arkadaşlarını düşünmeye başladı. Bazı birimler, gemilere binmeden hemen önce askerlerin mezarlarını ziyaret etme planları yaptı. 

Bazı askerler de kendi kendilerine düşen askerlere saygılarını sundu. Avustralya 6. Hafif Atlı Tugayı'ndan Teğmen Bertie Lowing, 'Tanıdığım eski manzaraya son bir kez baktım ve burayı bırakmaktan üzüntü gibi bir şey hissetmekten, kendimi alamadım, özellikle arkadaşlarımızın ve yoldaşlarımızın mezarlarının üzerindeki küçük haçların sayısına baktıktan sonra. Onlar her şeylerini verdiler ve sonuçta hiçbir şey elde edilemedi.' şeklinde görüşünü paylaşmış.''

ACABA BİZİ DUYUYORLAR MI?

Jim Grundy, Gelibolu Yarımadası'nı son terk edenlerden Yeni Zellanda Canterbury atlı tüfekçilerinden Binbaşı Charles Powles'in anılarında o günleri şöyle kaydettiğini aktardı:

''Sessiz derelerin, sessiz ölülerin üzerinden geçtiler, onları seven yoldaşlarının, onları son günlerinde hatırlamak için diktiği haçların altında gömülü o ölüler...Herkesin aklında 'Acaba bizi duyuyorlar mı?' gibi düşünceler vardı ve herkesin içine bir pişmanlık oturdu. Arkadaşlarını bırakmanın ve yarıda kalmış bir görevin getirdiği pişmanlık.''

Geri çekildikten sonra bile askerlerin, galip olan Türklerin, mezarlıkları yağmalayacağı ve tahrip edeceği kaygısına kapıldığına işaret eden Grundy, şöyle devam etti:

''22. piyade taburundan Avusturalyalı Yarbay Richard Armstrong Crouch, ölen askerlerin ailelerine güven vermek ve korkacak bir şey olmadığını belirtmek için şu sözleri yazdı, 'Hayatını kaybetmiş cesur askerlerimizin yakınları arasında büyük bir gerginlik olduğunu görüyorum, askerlerimizin mezarlarının tahrip edileceği hakkında büyük bir korku var. Bence böyle bir korku olmamalı. Türkler şu ana kadar ne kadar onurlu düşmanlar olduklarını defalarca gösterdiler. Almanlar olsa çok daha azını beklerdim, fakat bu Türklerin Müslüman olması ile birlikte benim de onların müşerref ölülerimizin yattıkları yeri gösteren haçlarımıza bir saygısızlık göstermeyecekleri hakkında hiçbir şüphem yok.' 

İtilaf Devletleri, yarımadaya döndükten sonra mezarlıkları sahiden el sürülmemiş halde buldu. Bazı haçlar çıra olarak alınmıştı, ama geride kalanların mezarlarında yaygın bir tahribat söz konusu değildi. Mezarlıklara tabi ki bugüne kadar bakılmaya devam ediyor. Ama yarımadada çok daha önemli bir şey toprağa verilmişti. 

Gelibolu'yu çatışmalardan 50 sene sonra ziyarete gelen İngiliz Guy Penreath'a göre

"Gelibolu seferleri askeri bağlamda İngiltere için korkunç bir başarısızlıktı, ama başka bir anlamda, karşı karşıya gelen ordunun ruhani bir zaferini işaret ettiğini düşünüyorum. İki ordu da birbirinin azmi ve mücadeleci ruhuna saygı duyar hale geldi. Bayıltıcı sıcaklar, bulut misali sinek sürüleri, dizanteri, su kıtlığı, yok denecek kadar az cephane ve tükenmişlik iki tarafın da sırtlandığı yüklerdendi. Burayı kutsallaştıran askeri bir zafer değildir, burayı kutsallaştıran bu insanların dayanıklılığı ve ülkeleri için kendilerinden verdikleri fedakarlıklardır. Gelibolu'da katıldığım bir anma töreninde Türk bir yüzbaşı İngiliz papazın elini sıktı ve şu sözleri ekledi, 'Bizim ve sizin askerlerin Gelibolu'da öldürdüğü tek şey aramızdaki düşmanlıktı.''

MEHMET BAYER - HİBYA

BİLİM, 10 Temmuz 2020 11:01

Yorumlar (0)

Kalan karakter : 450
Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!
Gazze’deki katliama dikkat çeken ‘Sığınak’a uluslararası festivallerde ödül üzerine ödül

Gazze’deki katliama dikkat çeken ‘Sığınak’a uluslararası festivallerde ödül üzerine ödül

Depremde iç mekan yerleşimi de binanın sağlamlığı kadar hayati önem taşıyor!

Depremde iç mekan yerleşimi de binanın sağlamlığı kadar hayati önem taşıyor!

'Hatırlarsanız Mahremiyet Demiştik' bu kez gerçek bir mezatta!

'Hatırlarsanız Mahremiyet Demiştik' bu kez gerçek bir mezatta!

Tutkulu bir düş hikayesi: Hardlove

Tutkulu bir düş hikayesi: Hardlove

Özel'den "Türk tarihi sandıkta yazılmamıştır" diyen Bahçeli'ye: Herhalde sürçülisandır

Özel'den "Türk tarihi sandıkta yazılmamıştır" diyen Bahçeli'ye: Herhalde sürçülisandır

Memuru ve emekliyi enflasyonun altında zam bekliyor

Memuru ve emekliyi enflasyonun altında zam bekliyor

Bahçeli’den Akşener’e çağrı: Ayrışma kararından vazgeçerek partinin başında olmalı

Bahçeli’den Akşener’e çağrı: Ayrışma kararından vazgeçerek partinin başında olmalı

Kılıçdaroğlu'ndan Uğur Dündar'a çok sert mektup: Bu sefer olmaz!

Kılıçdaroğlu'ndan Uğur Dündar'a çok sert mektup: Bu sefer olmaz!

Kılıçdaroğlu: Adaleti öldürürseniz devlet ölür!

Kılıçdaroğlu: Adaleti öldürürseniz devlet ölür!

Akşener'den sürpriz karar! Tarih yazacaktı tarih oldu

Akşener'den sürpriz karar! Tarih yazacaktı tarih oldu

CHP'den Hatay iddiası:  3 bin 389 ölü seçmen oy kullandı

CHP'den Hatay iddiası: 3 bin 389 ölü seçmen oy kullandı

Kılıçdaroğlu: 6’lı masadaki ilişkiler CHP’nin oyunun artmasında etkili oldu

Kılıçdaroğlu: 6’lı masadaki ilişkiler CHP’nin oyunun artmasında etkili oldu

"Dünyadaki güzel olan her şey Güneş'ten gelir, iyi olan her şey insandan gelir."

"Dünyadaki güzel olan her şey Güneş'ten gelir, iyi olan her şey insandan gelir."

Eyüp Aksu: Kimseyi desteklemedik, siyasete girmedik

Eyüp Aksu: Kimseyi desteklemedik, siyasete girmedik

DEM direndi, mazbata Zeydan'a verilecek

DEM direndi, mazbata Zeydan'a verilecek

YSK, Van itirazını gündemine aldı

YSK, Van itirazını gündemine aldı

TÜİK ve ENAG arasında yine uçurum çıktı

TÜİK ve ENAG arasında yine uçurum çıktı

Van’da Abdullah Zeydan kararını protesto eden vatandaşlara polis müdahalesi

Van’da Abdullah Zeydan kararını protesto eden vatandaşlara polis müdahalesi

Van'da mazbata AKP'li adaya verilecek!

Van'da mazbata AKP'li adaya verilecek!

Özgür Özel'den 'Van' açıklaması

Özgür Özel'den 'Van' açıklaması

İstanbul'da gece kulübünde yangın faciası: 29 kişi hayatını kaybetti

İstanbul'da gece kulübünde yangın faciası: 29 kişi hayatını kaybetti

Özgür Özel, en kızgın olduğu CHP'liyi açıkladı

Özgür Özel, en kızgın olduğu CHP'liyi açıkladı

Hakan Bayrakçı'nın anketinde İmamoğlu fark attı

Hakan Bayrakçı'nın anketinde İmamoğlu fark attı

Fatih Erbakan, İBB adayını çekmek için 3 şartını açıkladı

Fatih Erbakan, İBB adayını çekmek için 3 şartını açıkladı

Erdoğan: Sıkıntıların farkındayız, Mehmet Şimşek'e itimadımız tam

Erdoğan: Sıkıntıların farkındayız, Mehmet Şimşek'e itimadımız tam

Özgür Özel: Son kez uyarıyorum!

Özgür Özel: Son kez uyarıyorum!

Kılıçdaroğlu'ndan malum pankartlar için açıklama

Kılıçdaroğlu'ndan malum pankartlar için açıklama

Özgür Özel: Bakanların İstanbul'da ne işi var

Özgür Özel: Bakanların İstanbul'da ne işi var

Hrant Dink cinayeti davasında ara karar

Hrant Dink cinayeti davasında ara karar

TFF, tartışma yaratan hakem toplantısının tamamını yayımladı!

TFF, tartışma yaratan hakem toplantısının tamamını yayımladı!

Cübbeli Ahmet hastaneye kaldırıldı

Cübbeli Ahmet hastaneye kaldırıldı

Sancaktepe’de CHP aleyhine sahte bildiri ve gazete dağıtıldı

Sancaktepe’de CHP aleyhine sahte bildiri ve gazete dağıtıldı

Defne ve Samandağ'da solun zaferi yakın

Defne ve Samandağ'da solun zaferi yakın

Gökhan Yüksel’den İstanbul Ahbaz Kültür Derneği’ne ziyaret

Gökhan Yüksel’den İstanbul Ahbaz Kültür Derneği’ne ziyaret

Cem Vakfı'nda nöbet değişimi yapıldı

Cem Vakfı'nda nöbet değişimi yapıldı

Erkan Baş:  Solcuların birbiriyle tartışması dünyanın en gereksiz işi

Erkan Baş: Solcuların birbiriyle tartışması dünyanın en gereksiz işi

Kadir İnanır hastaneye kaldırıldı

Kadir İnanır hastaneye kaldırıldı

Moskova saldırısında Türkiye bağlantısı

Moskova saldırısında Türkiye bağlantısı

AKP'ye oy veren emekliden Erdoğan'a: Ben senin için arkadaşlarımla kötü oldum

AKP'ye oy veren emekliden Erdoğan'a: Ben senin için arkadaşlarımla kötü oldum

Moskova'da IŞİD saldırısı: Ölü sayısı artıyor, 11 kişi tutuklandı

Moskova'da IŞİD saldırısı: Ölü sayısı artıyor, 11 kişi tutuklandı