İskitlerden geriye ne kaldı?

BİLİM, 06 Temmuz 2020 10:30

İskitler göçebe yaşayan bir toplumdu, bu yüzden kişisel eşyaları taşınabilir, dayanıklı, genellikle hafif ve küçük veya katlanabilir olmalıydı. Deri, kumaş, keçe ve ahşaptan yapılmış nesnelerin yanı sıra profesyonel maden işçileri birçok alet, silah ve küçük kişisel süs eşyası da üretti.

İskitlerden geriye ne kaldı?

Sibirya’daki mezarlarda yürütülen kazı çalışması sırasında İskitlere ait çok sayıda eşya ortaya çıkarıldı. Bu donmuş mezarlar; mumyalanmış savaşçıları, atları ve aynı zamanda kıyafetleri, kumaşları, yiyecekleri, silahları ve muhteşem altın takıları mükemmel şekilde muhafaza etmişti.

British Museum’da düzenlenen “İskitler: Sibirya’nın Eski Savaşçıları” adlı sergide birçok etkileyici örnek sergilenecek, öne çıkan birkaç örnek şöyle;

Altın Kemer Toka

Bu güzel altın kemer toka, yaklaşık 2.300 yıl önce Sibirya’daki göçebe halk tarafından yapıldı. Simetrik kemer tokasının yarısı, şüphesiz İskitli bir soyluya, belki de kraliyet ailesine aitti. Altın, güneş ve kraliyet gücü ile ilişkilendirilirdi.

Figür, ölen bir adamı, uzun atkuyruğu olan bir tanrıçayı (solda), bir ok kılıfının asılı olduğu hayat ağacını ve iki atın dizginlerini tutan bir adamı gösteriyor. Görünüşe göre evlenmek isteyen İskitli bir adam, kadının at arabasından önce ok kılıfını asmış. Sahne, ölen adam ve yeraltı dünyası güçleriyle de ilişkilendirilen ve insanlara can veren  ‘Yüce Anne’ arasındaki sembolik bir evliliğe işaret ediyor olabilir. Kutsal birliktelikleri tüm canlıların ölümü ve doğumu için şarttı.

Takma Sakal

Bu takma sakal, donmuş karın organik maddeyi inanılmaz derecede iyi muhafaza ettiği Altay dağlarında bir İskit mezarlığı olan Pazırık’taki bir kabile reisinin cesedinin altında bulundu. İnsan saçından yapılmış bu takma sakal, bir kayışa dikilmiş, arkadan bağlanarak kullanılmış ve koyu kestane rengine boyanmış. İskitler, Yunan ve Akhamenid tasvirlerinde genellikle sakallı olarak tasvir ediliyor ancak Pazırık’ta bulunan mumyaların hepsi sinekkaydı tıraşlıydı. Bu yüzden bu sahte sakalların cenaze törenlerinde dini bir rolü olabileceği düşünülüyor.

Erkek kafa başlığı

Bu ilginç başlık da takma sakal ile aynı mezarda bulundu. Son savaşı sırasında, Pazırık’ın kabile reisi tarafından giyilmiş olabilir çünkü şapkadaki hasar ile adamın kafasındaki ölümcül yaralar birbiriyle uyuşuyor. Oyma eser, gagasında bir geyik kafası taşıyan ve her iki tarafında kaz figürleri olan fantastik bir kartalın başını tasvir ediyor. Bu öğeler, gösterişli bir ahşap taçla süslenmiş bir keçeden oluşan karmaşık bir şapkanın parçasıydı.

Katlanabilir Masa

İskitler göçebe bir hayat yaşadıkları için mobilyaları da taşınabilirdi. Katlanabilir masalar, Pazırık mezarlarında sık rastlanan bulgulardan birisi. Yükseklikleri 18-47 cm arasında değişse de hepsi, tepsi benzeri oval bir üste ve dört tane torna ya da el oymasıyla yapılmış ayaklara sahipti. Her bir ayağın tepesine karşılık gelen boşluğa (zıvana deliği) yerleştirilmiş bir çıkıntı (zıvana dili) bulunuyor. Bu ve aynı mezarda bulunan diğer tüm masa üstleri, cilayı andıran zincifre kırmızıya boyanmış.

Geyik Şeklindeki Toka

Bu toka muhtemelen bir gorytos’u (yay ve ok koyulan kılıf) süslemek için kullanılıyordu. Toka, arkaya lehimlenmiş altın halkaların kabartmayla işlenerek ve oyularak, kalın altın bir tabakadan yapılmış. Kulak ve göz kısımları muhtemelen renkli camla doldurulmuş. Yapılan işçilik son derece yetenekli bir zanaatkârın elinden çıktığını gösteriyor ve hayvanın yatma pozisyonu ve boynuzlarındaki süsün işlenişi, İskit sanatında ‘’hayvan üslubu’ olarak biliniyor.

Atlar İçin Maske

Sütünden, etinden ve derisinden yararlanmanın yanı sıra atlar, İskitlerin askeri gücünün arkasındaki itici güç ve temel ulaşım şekliydi. İskit atları, savaşçılarla birlikte gömülüyor, onları fantastik ve efsanevi hayvanlara dönüştüren maskeler ve diğer parçalarla giydiriliyorlardı. Toynaklı griffon olarak görülen bu canlıların, sahiplerini öbür dünyaya taşıdığına inanılıyordu. Keçe ve deriden yapılmış bu at maskesinin boynuzları arasında bir horoz ve koçbaşı bulunuyor. En tepesi ise altın varaktan yapılmış balıklarla süslenmiş. Maske, Pazırık’taki mezarlarda bulunan çeşitli at maskelerinden yalnızca birisi.

Süslü Kadın Ayakkabısı

Bu kadının deri ayakkabısı son derece zengin bir şekilde dekore edilmiş. Tabanı süslemek için gösterilen özen, insanların yere oturdukları ve tabanlarının oldukça görünür olduğu göz önüne alındığında, hemen fark ediliyor. Dış tabanı, kırmızı bir bezeyle sarılmış ve bir milimetreden daha küçük deliklerle delinmiş pirit kristalleri ile süslenen bir deriden yapılmış. Bu yoğun kristalleri kusursuz bir şekilde işlenmesiyle ortaya çıkan işçilik inanılmaz. Altın folyoyla kaplanmış deri ‘ördek’ şekilleri, ayak parmağını baldırla birleştiren dikiş çizgisi boyunca devam ettirilmiş. Ayak parmağı, gümüşü taklit eden kalay folyoyla kaplanmış kalın bir hasır iple dikilmiş.

Topak Peynir İçeren Süslü Deri Çanta

Peynir üretimi köklü bir tarihe dayanır, özellikli peynirler modern gurmelere özgü bir olay değildir: MÖ 17. yüzyıldan kalma Mezopotamya metinleri, 20’ye yakın peynir çeşidinin olduğundan bahsediyor. Bu çanta, Pazırık’taki at mezarlarıyla birlikte bulundu ve muhtemelen eyerlerden birine bağlanmıştı. Çanta, çok iyi muhafaza edilmiş peynir topakları içeriyor. Şimdiye kadar yapılan incelemelerde, peynirin yapıldığı sütün kaynağı belirlenemedi. İnek, Tibet öküzü, koyun ya da keçi sütü kullanılmış ve hatta birbiriyle karıştırılmış olabilir çünkü yerli halk 20. yüzyılın ortalarına kadar hala bu hayvanların sütünü kullanıyordu.

Tavşan Avını Betimleyen Toka

Bu toka üzerindeki betimlenmiş atlı, tipik bir İskit elbisesi giyiyor. Bir yabani tavşan, atın toynaklarına siniyor, ilk bakışta bu sıradan bir av sahnesi gibi gözükebilir ancak İran halkındaki yaygın inanca göre, bir tavşanı kurban etmek savaşta galibiyet getiriyor. MÖ 5. yüzyılın sonlarından itibaren, yabani hayvanlar genellikle İskitlilerin altın tokalarında tasvir edilmesi hayvana verilen önemi gösteriyor.

BİLİM, 06 Temmuz 2020 10:30

Yorumlar (0)

Kalan karakter : 450
Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!
Gazze’deki katliama dikkat çeken ‘Sığınak’a uluslararası festivallerde ödül üzerine ödül

Gazze’deki katliama dikkat çeken ‘Sığınak’a uluslararası festivallerde ödül üzerine ödül

Depremde iç mekan yerleşimi de binanın sağlamlığı kadar hayati önem taşıyor!

Depremde iç mekan yerleşimi de binanın sağlamlığı kadar hayati önem taşıyor!

'Hatırlarsanız Mahremiyet Demiştik' bu kez gerçek bir mezatta!

'Hatırlarsanız Mahremiyet Demiştik' bu kez gerçek bir mezatta!

Tutkulu bir düş hikayesi: Hardlove

Tutkulu bir düş hikayesi: Hardlove

Özel'den "Türk tarihi sandıkta yazılmamıştır" diyen Bahçeli'ye: Herhalde sürçülisandır

Özel'den "Türk tarihi sandıkta yazılmamıştır" diyen Bahçeli'ye: Herhalde sürçülisandır

Memuru ve emekliyi enflasyonun altında zam bekliyor

Memuru ve emekliyi enflasyonun altında zam bekliyor

Bahçeli’den Akşener’e çağrı: Ayrışma kararından vazgeçerek partinin başında olmalı

Bahçeli’den Akşener’e çağrı: Ayrışma kararından vazgeçerek partinin başında olmalı

Kılıçdaroğlu'ndan Uğur Dündar'a çok sert mektup: Bu sefer olmaz!

Kılıçdaroğlu'ndan Uğur Dündar'a çok sert mektup: Bu sefer olmaz!

Kılıçdaroğlu: Adaleti öldürürseniz devlet ölür!

Kılıçdaroğlu: Adaleti öldürürseniz devlet ölür!

Akşener'den sürpriz karar! Tarih yazacaktı tarih oldu

Akşener'den sürpriz karar! Tarih yazacaktı tarih oldu

CHP'den Hatay iddiası:  3 bin 389 ölü seçmen oy kullandı

CHP'den Hatay iddiası: 3 bin 389 ölü seçmen oy kullandı

Kılıçdaroğlu: 6’lı masadaki ilişkiler CHP’nin oyunun artmasında etkili oldu

Kılıçdaroğlu: 6’lı masadaki ilişkiler CHP’nin oyunun artmasında etkili oldu

"Dünyadaki güzel olan her şey Güneş'ten gelir, iyi olan her şey insandan gelir."

"Dünyadaki güzel olan her şey Güneş'ten gelir, iyi olan her şey insandan gelir."

Eyüp Aksu: Kimseyi desteklemedik, siyasete girmedik

Eyüp Aksu: Kimseyi desteklemedik, siyasete girmedik

DEM direndi, mazbata Zeydan'a verilecek

DEM direndi, mazbata Zeydan'a verilecek

YSK, Van itirazını gündemine aldı

YSK, Van itirazını gündemine aldı

TÜİK ve ENAG arasında yine uçurum çıktı

TÜİK ve ENAG arasında yine uçurum çıktı

Van’da Abdullah Zeydan kararını protesto eden vatandaşlara polis müdahalesi

Van’da Abdullah Zeydan kararını protesto eden vatandaşlara polis müdahalesi

Van'da mazbata AKP'li adaya verilecek!

Van'da mazbata AKP'li adaya verilecek!

Özgür Özel'den 'Van' açıklaması

Özgür Özel'den 'Van' açıklaması

İstanbul'da gece kulübünde yangın faciası: 29 kişi hayatını kaybetti

İstanbul'da gece kulübünde yangın faciası: 29 kişi hayatını kaybetti

Özgür Özel, en kızgın olduğu CHP'liyi açıkladı

Özgür Özel, en kızgın olduğu CHP'liyi açıkladı

Hakan Bayrakçı'nın anketinde İmamoğlu fark attı

Hakan Bayrakçı'nın anketinde İmamoğlu fark attı

Fatih Erbakan, İBB adayını çekmek için 3 şartını açıkladı

Fatih Erbakan, İBB adayını çekmek için 3 şartını açıkladı

Erdoğan: Sıkıntıların farkındayız, Mehmet Şimşek'e itimadımız tam

Erdoğan: Sıkıntıların farkındayız, Mehmet Şimşek'e itimadımız tam

Özgür Özel: Son kez uyarıyorum!

Özgür Özel: Son kez uyarıyorum!

Kılıçdaroğlu'ndan malum pankartlar için açıklama

Kılıçdaroğlu'ndan malum pankartlar için açıklama

Özgür Özel: Bakanların İstanbul'da ne işi var

Özgür Özel: Bakanların İstanbul'da ne işi var

Hrant Dink cinayeti davasında ara karar

Hrant Dink cinayeti davasında ara karar

TFF, tartışma yaratan hakem toplantısının tamamını yayımladı!

TFF, tartışma yaratan hakem toplantısının tamamını yayımladı!

Cübbeli Ahmet hastaneye kaldırıldı

Cübbeli Ahmet hastaneye kaldırıldı

Sancaktepe’de CHP aleyhine sahte bildiri ve gazete dağıtıldı

Sancaktepe’de CHP aleyhine sahte bildiri ve gazete dağıtıldı

Defne ve Samandağ'da solun zaferi yakın

Defne ve Samandağ'da solun zaferi yakın

Gökhan Yüksel’den İstanbul Ahbaz Kültür Derneği’ne ziyaret

Gökhan Yüksel’den İstanbul Ahbaz Kültür Derneği’ne ziyaret

Cem Vakfı'nda nöbet değişimi yapıldı

Cem Vakfı'nda nöbet değişimi yapıldı

Erkan Baş:  Solcuların birbiriyle tartışması dünyanın en gereksiz işi

Erkan Baş: Solcuların birbiriyle tartışması dünyanın en gereksiz işi

Kadir İnanır hastaneye kaldırıldı

Kadir İnanır hastaneye kaldırıldı

Moskova saldırısında Türkiye bağlantısı

Moskova saldırısında Türkiye bağlantısı

AKP'ye oy veren emekliden Erdoğan'a: Ben senin için arkadaşlarımla kötü oldum

AKP'ye oy veren emekliden Erdoğan'a: Ben senin için arkadaşlarımla kötü oldum

Moskova'da IŞİD saldırısı: Ölü sayısı artıyor, 11 kişi tutuklandı

Moskova'da IŞİD saldırısı: Ölü sayısı artıyor, 11 kişi tutuklandı