Normalleşme sürecinde hukuki riskler nelerdir?

BİLİM, 12 Haziran 2020 02:32

Normalleşme sürecindeki hukuku riskleri ve dikkat edilmesi gereken konuları Av. Elvan KILIÇ kaleme aldı. 

Normalleşme sürecinde hukuki riskler nelerdir?

Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi olarak ilan edilen COVID-19 salgınının yayılımının diğer ülkelere bakılarak tahmin edilmesi, önlem senaryolarının hızlı bir şekilde oluşturulması ülkemizi bir normalleşme sürecine götürmüştür. Doğru yapılan tespitlerin öngörüsü sayesinde, devlet kurumları, şirketler ve toplum, salgına etkin ve hızlı bir şekilde adapte olabilmek için önerilen kılavuzlar eşliğinde tedbirler almıştır. İçinde bulunulan tehlikeli dönemde, toplumsal yaşamın salgını atlatacak şekilde düzenlenmesi, sağlık hizmetlerinin etkin planlanması, salgın süresince lojistik ihtiyaçların giderilmesi, kamu ve özel kurumların faaliyetlerinin planlaması için gibi tedbirlerin alınmasına devam edilmektedir. Ancak her ne kadar tedbirler alınsa da hukuki bakımından riskler devam etmekte, süreçler durdukça vatandaşlar hak kayıplarına uğramaktadır. 

Bu hukuki risklerden bir tanesi hak aramaya ilişkin sürelerin uzun bir zaman denilebilecek süreç boyunca durdurulmasıdır. Her ne kadar adliyelerde, icra dairelerinde salgını önlemek için insan sirkülasyonu yok denecek kadar azaltılsa da hak arama, dava açma süreçlerinin durdurulması birçok avukatlık bürosu, şirket ve vatandaş için zorluk yaratmıştır. Bunlardan bir tanesi icra takiplerinin durdurulması sonucunda vatandaşların alacakları için icra takibi yapamamasıdır. Örneğin Covid sebebiyle işten çıkarılan kiracısının ödemediği ev kirası yüzünden zorlanan ev sahibi, süreler durdurulduğu için kiracısına karşı takip başlatamamaktadır. Her ne kadar bu süreçte alınan hukuki tedbirler bir kesimi korusa da bir kesimi ciddi anlamda hak kaybına uğratmaktadır. Alacaklarını alamayan ticaret şirketleri de işlerin durması ile artan kayıpları ile mücadele etmekte, ekonomik destek beklemektedir. 

İnsan sirkülasyonunu azaltmak amacıyla, adliyelerdeki icra müdürlükleri nezdindeki işlem yoğunluğu da göz önünde bulundurularak alınan bu karar, toplum sağlığı bakımından oldukça önem arz etmekte ise de ortaya bazı hukuki sorunlar çıkabileceğini söylemek yerinde olacaktır. İşbu karar kötü niyetli borçlular tarafından kötüye kullanılarak, malvarlığının muvazaalı şekilde devri (adliyelerde faaliyetler azalsa da noterlerde tüm hızıyla devam etmektedir), taşınır ve taşınmazların satılarak nakde çevrilmesi ve borçluların mal kaçırması gibi hukuki problemlere ve risklere yol açabilecek bir ortam hazırlamaktadır. 

Bu olasılıklar ve mücbir sebepten dolayı alacaklarına kavuşamayan alacaklının normalleşme tedbiri ile işleyecek olan hukuki süreçlerde başlatacağı takipte, alacağın tahsil edilememesi riski ve süreçte harcanacak zaman ardından, ayrıca hukuk/ceza davaları ile hakkına kavuşması için daha fazla emek ve masraf yapması gerekecektir. 

Alacağını tahsil edemeyen, bir başkasına olan borcunu ödeyemeyeceği için takiplerin durdurulması, özellikle ihtiyati hacizleri de kapsar şekilde bu kararın alınması, önemli ekonomik sorunlara yol açsa da gerekli tedbirler alındığında icra müdürlüklerinde işlemler alınacak, hacizlere gidilecektir. Çünkü toplumun kalkınması ekonomik güce bağlıdır ve cebri icra yolu ile bir şekilde ekonominin önündeki engeller kaldırılacaktır. Ancak güvenli hijyenik tedbirler alınmazsa alacaklarının tahsili sırasında doğabilecek tetiklenmeler tekrardan sürecin durdurulmasına sebebiyet verebilir. Kaldı ki bu durum özellikle ticari işletmelerin zararlarının artışına neden olabilir. Alacaklara yönelik hukuki riskin yanı sıra sözleşmelerdeki mücbir sebep maddesinin düzenlemesi, iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları da Covid-19 sebebiyle önem taşıyan hukuki risklerdir. 

Özellikle ticari işletmelerde, özel okullarda ve sözleşmeyle iş yapılan tüm iş yerlerinde mücbir sebep nedeniyle sözleşmelerde uyarlanma tedbirlerine gidilmiştir.  Sözleşmede belirtilsin ya da belirtilmesin Türk Borçlar Kanunu gereğince çoğu şirket mücbir sebep nedeniyle hukuki risk altında bulunmaktadırlar. Çünkü ticari ilişkilerde sözleşme kullanımı ve çek-senet uygulamaları en fazla risk içeren alanlardır. Aynı zamanda Covid sebebiyle işten çıkarma yasağının uygulanması şirketleri etkilememekte, üretime ve ekonomiye katkıda bulunmak için istihdam oranlarında istikrarlı gitmektedirler. Sözleşmelerdeki mücbir sebep faktörünün kötü niyetli olarak öne sürülmesi akabinde hukuki riski ortaya çıkarabilir. 

Son olarak İş güvenliği ve sağlığı açısından ise iş yerlerinin normalleşmeden sonra çalışanlarını korumaları için gerekli önlemlerin almaması büyük bir risk taşımaktadır. Sürelerin durdurulduğu ve çoğu işyerlerinin faaliyetlerini azalttığı dönemin ardından tekrar bir insan sirkülasyonunun devam etmesi iş yerlerinde salgının tehlikesini arttıracak ve daha büyük bir ekonomik zararı arkasından getirecektir. Her ne kadar Cumhurbaşkanlığınca çıkarılan genelgeler veya iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uygulansa da tedbirlerin sıkı sıkıya uygulanması halinde tehlike azalacaktır. İşverenin, yayınlanan bu mevzuatlar kapsamında gerekli önlemleri almaması halinde çalışanlar kendilerini risk altında hissedecek ve şirketin beklenmedik bir şekilde salgına bağlı olarak istihdam kaybını yaşamasına neden olacaktır. 

Bahsedilen bu üç alanda tedbirlere uyulmaması ve normalleşmeye hızlı dönülmesi yönündeki riskler beraberinde daha fazla hukuki risk getirmektedir. Çünkü adliyelerde sirkülasyonun artması tekrardan tedbirleri geri getirecek, alınan önlemler ve verilen kararlar doğrultusunda hukuki süreçler tekrar durdurulacaktır. Duruşmaların ertelenmesi, arabuluculuk görüşmelerinin durdurulması gibi alınan tedbirler ile yargı dönemi yavaşlayacağından vatandaşların hak arama gibi hukuki faaliyetleri de durma noktasına gelecektir. Bu sebeple tüm süreçlerdeki normalleşmeye dönülmesinden sonra doğabilecek hukuki risklerin önlenmesi, yargının kaldığı yerden devam edebilmesi, alınan tedbirlerin tüm bireyler ve firmalar tarafından sıkıca uygulanmasına bağlıdır.

BİLİM, 12 Haziran 2020 02:32

Yorumlar (0)

Kalan karakter : 450
Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!
Bakan Kurum: 5 bin 738 metreküp müsilajı Marmara'dan temizledik

Bakan Kurum: 5 bin 738 metreküp müsilajı Marmara'dan temizledik

Sarıyer'de kafe bahçesindeki 2 ağaç devrildi

Sarıyer'de kafe bahçesindeki 2 ağaç devrildi

Cem Yılmaz, Şener Şen ve Ezgi Mola'dan aşı çağrısı

Cem Yılmaz, Şener Şen ve Ezgi Mola'dan aşı çağrısı

İçişleri Bakanlığı'ndan YKS için muafiyet genelgesi

İçişleri Bakanlığı'ndan YKS için muafiyet genelgesi

Koca Türkiye'de kaç kişinin Delta varyantına yakalandığını açıkladı

Koca Türkiye'de kaç kişinin Delta varyantına yakalandığını açıkladı

Meral Akşener: Afganistan'ı kim bu hale getirdiyse bırakın o toplasın

Meral Akşener: Afganistan'ı kim bu hale getirdiyse bırakın o toplasın

Sağlık çalışanlarının istifa yasağı kalkıyor

Sağlık çalışanlarının istifa yasağı kalkıyor

TURYİD Başkanı Demirer: Müzik kısıtlaması kalkacak

TURYİD Başkanı Demirer: Müzik kısıtlaması kalkacak

Müsilaj için 21 kişilik Bilim Kurulu oluşturuldu

Müsilaj için 21 kişilik Bilim Kurulu oluşturuldu

İBB ile Fransız Kalkınma Bankası arasında kredi anlaşması

İBB ile Fransız Kalkınma Bankası arasında kredi anlaşması

Ankara'da sağanak dereyi taşırdı: 6 hayvan öldü

Ankara'da sağanak dereyi taşırdı: 6 hayvan öldü

Duygu Delen davası: Tahliye edilen sanık tekrar gözaltında

Duygu Delen davası: Tahliye edilen sanık tekrar gözaltında

Ruslar, hava trafiğini yüzde 45 artırdı

Ruslar, hava trafiğini yüzde 45 artırdı

Uğur Şahin: BioNTech aşısı Delta varyantına karşı etkili

Uğur Şahin: BioNTech aşısı Delta varyantına karşı etkili

Devlet dairesinde camiye ay yıldız, cemevine haç!

Devlet dairesinde camiye ay yıldız, cemevine haç!

Bilim Kurulu bugün toplanıyor

Bilim Kurulu bugün toplanıyor

Mersin Limanı'nda 463 kilogram kokain ele geçirildi

Mersin Limanı'nda 463 kilogram kokain ele geçirildi

4. Yargı Paketi TBMM Adalet Komisyonu'nda

4. Yargı Paketi TBMM Adalet Komisyonu'nda

Doğanlar Apartmanı'na ilişkin iddianame kabul edildi

Doğanlar Apartmanı'na ilişkin iddianame kabul edildi

Konya'da yangın faciası: 3 çocuk hayatını kaybetti

Konya'da yangın faciası: 3 çocuk hayatını kaybetti

İstanbul merkezli 3 ilde IŞİD operasyonu: 32 gözaltı

İstanbul merkezli 3 ilde IŞİD operasyonu: 32 gözaltı

Bakan Koca, illere göre haftalık vaka sayısını açıkladı

Bakan Koca, illere göre haftalık vaka sayısını açıkladı

Türkiye'de son 24 saatte 57 kişi daha koronavirüsten hayatını kaybetti

Türkiye'de son 24 saatte 57 kişi daha koronavirüsten hayatını kaybetti

Muğla ve Aydın'da 12 günde 48 orman yangını çıktı

Muğla ve Aydın'da 12 günde 48 orman yangını çıktı

İran'ın Türkiye sınırında 4,2 büyüklüğünde deprem

İran'ın Türkiye sınırında 4,2 büyüklüğünde deprem

İstanbul ve birçok il için kritik yağış uyarısı

İstanbul ve birçok il için kritik yağış uyarısı

Yerli aşının ismi belli oldu: TURKOVAC

Yerli aşının ismi belli oldu: TURKOVAC

Seyyar aşılama istasyonu kuruldu

Seyyar aşılama istasyonu kuruldu

Rıdvan Dilmen: Sergen Yalçın, Beşiktaş'tan ayrılıyor

Rıdvan Dilmen: Sergen Yalçın, Beşiktaş'tan ayrılıyor

2 Binin Üzerinde Çocuğa Hastane Ortamında Sünnet

2 Binin Üzerinde Çocuğa Hastane Ortamında Sünnet

Kılıçdaroğlu: Belediye başkanlarımıza söyledim, provokasyonlara hazır olun

Kılıçdaroğlu: Belediye başkanlarımıza söyledim, provokasyonlara hazır olun

Tekirdağ'da müsilaj sonrası denetimler: 5 fabrika kapatıldı

Tekirdağ'da müsilaj sonrası denetimler: 5 fabrika kapatıldı

Bilim Kurulu Üyesi Yavuz'dan uyarı: Temmuz ve Ağustos ayında çok temkinli olmalıyız

Bilim Kurulu Üyesi Yavuz'dan uyarı: Temmuz ve Ağustos ayında çok temkinli olmalıyız

CHP'li belediye başkanına saldırı: 2 kişi gözaltına alındı

CHP'li belediye başkanına saldırı: 2 kişi gözaltına alındı

Sitelerdeki yüzme havuzlarında HES kodu dönemi

Sitelerdeki yüzme havuzlarında HES kodu dönemi

Bahçeli'den HDP'ye saldırı açıklaması

Bahçeli'den HDP'ye saldırı açıklaması

Galatasaray'ın yeni başkanı Burak Elmas mazbatasını aldı

Galatasaray'ın yeni başkanı Burak Elmas mazbatasını aldı

Randevular yarın başlıyor: Aşıda yaş sınırı 25'e indi

Randevular yarın başlıyor: Aşıda yaş sınırı 25'e indi

Spor salonu ücretine salgın iadesi

Spor salonu ücretine salgın iadesi

Tüketici güven endeksi Haziran'da arttı

Tüketici güven endeksi Haziran'da arttı